Hersenwijze generaties: het stimuleren van een hersengezonde leefstijl voor jong en oud
Achtergrond en relevantie
Het aantal mensen met dementie neemt steeds meer toe en tot op heden is er geen geneesmiddel. Een groot aandeel van het aantal gevallen van dementie is toe te schrijven aan beïnvloedbare risico- en beschermende factoren, zoals roken en voldoende lichaamsbeweging. Echter, veel mensen weten dit niet. Het bevorderen van een hersengezonde leefstijl in de bevolking kan het groeiende aantal mensen met dementie in de toekomst terugbrengen.
Preventie van dementie zou moeten starten voordat ongezonde leefstijlpatronen ingesleten en moeilijk te veranderen zijn. Voorlichting over het gezond houden van je hersenen zou daarom al moeten starten bij onze jongste generaties op school. Leefstijlkeuzes van kinderen worden echter beïnvloed door ouders en andersom, en daarom is een intergenerationele aanpak vereist waarbij kinderen en ouders samenwerken. Een bijkomend voordeel van een intergenerationeel schoolproject is dat je hiermee ook de ouders bereikt die je in traditionele gezondheidsbevorderende programma’s vaak niet bereikt, zoals mensen met een cluster aan risicofactoren, lage gezondheidsvaardigheden, een migratieachtergrond en/of een lage sociaal-economische status (SES).
Probleemstelling en doelstellingen
Dit project richt zich primair op universele preventie van dementie. Het doel is om kennis te vergroten over de mogelijkheden van preventie van dementie en een hersengezonde leefstijl te stimuleren bij zowel kinderen (groep 7-8) als ouders. Doordat het project ook ouders beoogt te bereiken met aanwezigheid van risicofactoren, raakt het project ook aan secundaire preventie van dementie. Een belangrijke component in de aanpak is de intergenerationele samenwerking.
Plan van aanpak/onderzoeksdesign
Dit project verkent een vernieuwende en creatieve werkwijze om een hersengezonde leefstijl te stimuleren. De opzet, uitvoer en evaluatie worden (mede) bepaald door mensen uit de praktijk, namelijk basisschoolkinderen en hun ouders.
Objecten/eenheden van het project
Er zullen in de provincie Limburg drie basisscholen (groep 7-8) geïncludeerd worden (twee laag-midden SES-wijken, één hoge SES-wijk).
Interventie: De Hersenschool
Er wordt een interventie op de basisschool ontwikkeld, genaamd “Hersenschool”. Leerkrachten ontvangen een train-de-trainer workshop van 60 minuten van de onderzoeker. Voor kinderen start het project met een “opleiding tot hersencoach” door de leerkracht in de klas. Hiervoor krijgen kinderen een interactieve les van 120 minuten over hersengezondheid, gebruikmakend van binnen dit project te ontwikkelen didactische lesmateriaal zoals animatie-video’s, spellen en een quiz over hersengezondheid. Kinderen krijgen vervolgens zelf een belangrijke sturende rol in het (op speelse en ludieke manier) voorlichten en activeren van de ouders. Gedacht kan worden aan het samen maken van een hersengezond receptenboek of een bepaald aantal stappen zetten per week als gezin. De Hersenschool wordt afgerond met een eindactiviteit op school met kinderen en ouders waarbij het doel is om ervaringen en tips uit te wisselen.
Beoogde resultaat
Het project beoogt op een positieve en creatieve manier zowel basisschoolkinderen als hun ouders bewust te maken van en te motiveren voor een hersengezonde leefstijl. Kinderen worden betrokken bij de evaluatie en bepalen deels zelf wanneer het project succesvol is. Bijvangst kan zijn preventie van cardiovasculaire aandoeningen.
Impact
Ondanks de wetenschappelijke evidentie voor preventie van dementie, weten maar weinig mensen hiervan. Dit unieke project maakt de vertaalslag naar de praktijk door middel van een aanpak waarbij basisschoolkinderen ouders voorlichten en begeleiden bij gezond leven in plaats van andersom. Waar traditionele projecten naar preventie van dementie vaak een top-down benadering hebben, hebben kinderen hier juist een grote en leidende rol in de ontwikkeling, uitvoer en evaluatie (co-creatie).